Loron dahuluk debate OJE 2027 iha Jeneralidade
Parlamentu Nasionál liu husi sesaun plenária ordinária, iha loron 9 fulan novembru tinan 2026, hahú halo diskusaun iha jeneralidade ba Proposta Lei (PPL)n.o 33/VI (4a) - Orsamentu Jeral Estadu (OJE) 2027.
Orsamentu Jeral Estadu 2027 aprezenta previzaun orsamental sira husi servisu no entidade setor publiku administrativu, nebe kompostu husi Orsamentu Administrativu Sentral, Orsamentu Seguransa Sosial no Orsamentu Rejiaun Administrativa Espesial Oecuse. Orsamentu Jerál Estadu ba tinan 2027 ho valor total US$2.568.5 milhões (2,57 bilhões), ho tema “Hametin Reziliénsia liuhusi Transformasaun: Diversifika Ekonomia ba Futuru Sustentável”
Diskusaun ne hahu ho aprezentasaun PPL husi Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, Iha diskursu ne’e, hatete katak Orsamentu Jeral Estadu 2027, ho total 2,57 bilhões, mak instrumentu atu reforsa reziliénsia no diversifika ekonomia, hodi halo Timor-Leste la dependente liu ba petróleu. Nia fo hanoin konkista sira (eletrisidade, estrada, fibra ótika, país livre husi malária, adere ba ASEAN no OMK, pobreza tun husi 48,4% ba 37%), maibé nia admite katak pobreza, dezigualdade no deznutrisaun infantil sei sai problema.
PM hatete katak orsamentu ne’e fó prioridade ba investimentu produtivu no servisu báziku (agrikultura, turizmu, infraestrutura, saúde, edukasaun, protesaun sosial no dezenvolvimentu munisipal), no mós ba Greater Sunrise ho Timor LNG. Ikus liu, Nia husu emprezáriu, joven, funsionáriu públiku no parseiru dezenvolvimentu atu kontribui, no husu Parlamentu Nasional atu aprova proposta ne’e.
Depois aprezentasaun, kontinua ho relatóriu no pareser husi Komisaun C, ne’ebé trata assuntos Finansas Publikas, Reprezenta husi Prezidente Komisaun Deputada Cedelizia Faria dos Santos, no relatora, Deputada Aliança da Conceição Araújo no Deputada Maria Angelina Lopes Sarmento. Hafoin, kontinua ho intervensaun diversas husi Deputadu sira liga ba programa sira ne’ebé Governu estabelese iha OJE 2027 nian.
Diskusaun loron dahuluk ne’e termina iha 16h55 no sei kontinua iha loron 10 fulan novembru tinan 2026.
Sesaun Plenária ne’e hahu ho exekusaun Hinu Nasionál, no Minutu ida hakmatek prezide husi Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, akompaña husi membru Mesa sira, konta mós ho prezensa husi Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, no membru Governu sira, inklui entidade relevante sira. FIM