Komisaun Eventual no Komisaun Inkeritu
Komisaun Eventuál
Komisaun Eventuál sira konstitui atu halo tarefa espesífiku ida, no remata bainhira tarefa ne'e kompleta ona.
Sira konstitui husi dezijaun Plenáriu nian, liu husi iniciativa Bankada Parlamentár sira nian ka Deputadu sira nian (mínimu Deputadu 10).
Komisaun Parlamentar Inkéritu
Komisaun Parlamentar Inkéritu sira mak Komisaun Eventuál ne'ebé konstitui espesialmente atu aprecia atuasaun Governu no Administrasaun Públika nian. Apresiasaun ida-ne'e hetan naran Inkéritu Parlamentár, ne'ebé bele hola nu'udar objetu materia públika relevante ida-idak ba exersísiu atribuisaun Parlamentu Nasionál nian. Ba asuntu espesífiku ida-idak, sei konstitui Komisaun Parlamentar Inkéritu ida.
Konstituisaun Komisaun sira-ne'e bele rezulta, primeiru, husi rekerimentu husi terso ida (1/3) Deputadu sira iha efetividade funsaun, ne'ebé apresenta ba Prezidente Parlamentu Nasionál nian. Iha kazu ida-ne'e, komisaun parlamentár sira konstitui obrigatóriamente, sem iha dezijaun husi Plenáriu.
Mós bankada parlamentár sira, Deputadu sira husi partidu ne'ebé la konstitui bankada parlamentár, komisaun sira, no Deputadu ida-idak individualmente, bele rekere konstituisaun Komisaun Parlamentár Inkéritu nian ida. Iha kazu ida-ne'e, rekerimentu sei aprecia husi Plenáriu, no komisaun sei konstitui, se aprova husi maioria absoluta Deputadu sira iha efetividade funsaun nian.
Kompete ba Prezidente Parlamentu Nasionál nian, depois rona Konferénsia Reprezentante Bankada Parlamentár sira nian, atu fixa númeru membru Komisaun nian, respeitu prinsípiu proporsionalidade Deputadu sira ne'ebé kompostu bankada parlamentár sira.
Komisaun Inkéritu tenke remata sira-nia servisu iha prazu máximu loron 60, no sei remata depois prazu ne'e liu ona.
Atu garante exersísiu funsaun sira nian, komisaun parlamentár inkéritu sira iha poder investigasaun hanesan autoridade judisiál sira nian, no bele husu apoiu polísia nian se presiza. Sira bele konvida funsionáriu ka entidade públika sira atu fó depoimentu, ka husu ba Governu, órgaun Administrasaun Públika, ka entidade privadu ida-idak informasaun no dokumentu ne'ebé útil ba realizasaun inkéritu nian.
Falta komparénsia, rejeita depoimentu no la kumpre ordem lejítima husi komisaun parlamentár inkéritu ida iha exersísiu funsaun nian, konstitui krime dezobediénsia kualifikada, tuir termu lei penal nian.
Komisaun remata sira-nia servisu ho elaborasaun no apresentasaun relatóriu ida no deklarasaun votu membru sira nian. Hamutuk ho relatóriu, komisaun parlamentár inkéritu bele apresenta projetu rezolusaun ba apresiasaun Plenáriu nian.
Relatóriu Komisaun Parlamentár Inkéritu nian submete ba apresiasaun Plenáriu iha debate ne'ebé marka espesífikamente ba efeitu ida-ne'e. Iha debate ida-ne'e, bankada parlamentár ida-idak iha minutu tolu atu apresenta sira-nia deklarasaun votu.
Relatóriu la vota husi Plenáriu. maski nune'e, Plenáriu bele de'it vota ba projetu rezolusaun sira ne'ebé apresenta husi Komisaun.